Reklama

alt

Choć nie jest złotą rybką, dla przyrodników to prawdziwy skarb

Aleksander Kałaska

Gimnazjum nr 1 im. Łączniczek Armii Krajowej w Józefowie

Opiekun: Agata Wacikowska

  minog rzeczny

 

 W wodach rzeki Świder przepływającej przez okolicę, w której mieszkam, żyje bardzo tajemnicze zwierzę – minog rzeczny. Gatunek ten reprezentuje najstarszą i najprymitywniejszą grupę kręgowców, kręgouste. Minogi zasługują na uwagę ze względu na swoje unikalne cechy oraz ciekawy tryb życia.

Minog rzeczny (Lampetra fluviatilis) jest rybą spotykaną w Morzu Północnym i Bałtyku, a także w ich zlewiskach - dolnej Wiśle i jej dopływach, gdzie przebywa w okresie tarła. Na terenie województwa mazowieckiego występuje min. w Rezerwacie Świder.

Ryba ta ma wężowate ciało długości około 40cm. Grzbiet i boki są ciemne niebieskoszare lub szarozielone, a brzuch srebrzystobiały. W przedniej części ciała, na bokach znajdują się nieduże, okrągłe otwory skrzelowe. Cechą charakterystyczną minogów jest brak szczęk, a otwór gębowy przypomina lejek, w którym rozmieszczone są zęby. W przeciwieństwie do późniejszych ryb, minogi nie posiadają płetw parzystych, a ich pojedynczy otwór węchowy przesunięty jest na wierzch głowy.

Larwy odżywiają się szczątkami roślin i glonami, które są niesione przez wodę. Dorosłe osobniki są pasożytami. Odżywiają się krwią i mięsem drobnych ryb, na których pasożytują. Żerują głównie nocą. Gruczoły wydzielnicze w jamie gębowej pasożyta zapobiegają krzepnięciu krwi żywiciela. Najprawdopodobniej minogi urozmaicają swą dietę. W przewodach pokarmowych tych zwierząt znajdowano denne bezkręgowce, w tym skorupiaki.

W okresie tarła ciało minoga podlega zmianom. Ryba brązowieje, a zęby stają się tępe, co uniemożliwia odżywianie. Powiększają  się płetwy grzbietowe i rozpulchnia się spód ciała w okolicy odbytu, zaznacza się dymorfizm płciowy. Samiec wygrzebuje w podłożu jamę, przyczepia się do karku samicy i owija wokół jej ciała, tak by ich kloaki znajdowały się blisko siebie. Złożone przez samicę jaja są zapładniane, a gniazdo zostaje zakopane. Minogi trą się tylko kilka sekund, ale samica składa od 10 do 25 tysięcy jaj.

Z powodu nieodwracalnych zmian anatomicznych oraz procesów fizjologicznych po okresie tarła dorosłe minogi giną. Po upływie 9 do 20 dni z jaj wylęgają się jasnożółte, kilkumilimetrowe larwy. Zwane są ślepicami, gdyż ich oczy przykrywa skóra. Larwy po opuszczeniu gniazda żyją 4-6 lat w tunelach wydrążonych w mule. Następnie płyną do morza, a po około 2 latach wracają do rzek na tarło.

Minogi są znacznikiem czystości wody, ponieważ są wrażliwe na zanieczyszczenia. Główne przyczyny zaniku wędrownych minogów w Polsce to zanieczyszczenie rzek i ich regulacja, budowy hydrotechniczne, takie jak zapory, śluzy, jazy, a także nadmierne odłowy rybackie. Na szczęście jakość wody w naszych rzekach stopniowo się poprawia, a rybacy już prawie nie odławiają minogów. Jest więc nadzieja, że to prastare zwierzę przetrwa w Polsce. Szansa jest tym większa, że minog rzeczny został umieszczony na Czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce i pozostaje pod ścisłą ochroną.

alt